passa porta seminar 2016: need & necessity

TWEEDE EDITIE 21 TOT 24 MAART 2016

Tijdens het tweede Passa Porta Seminar, in het kader van Literary Europe Live en Europe by People, bogen zes gerenommeerde auteurs en elf nieuwe stemmen uit tien verschillende landen zich vier dagen lang over de vraag naar de nood en noodzaak van de literatuur. Waarom schrijven we? Waarom lezen we? Bestaat er zoiets als 'noodzakelijke' teksten? En wat is de relatie tussen de levensomstandigheden van de auteur en de literatuur die hieruit voortkomt?

De auteurs in de kerngroep, die vergaderden in Passa Porta, zijn Andrej Koerkov (UKR), Neel Mukherjee (UK), Jeroen Olyslaegers (BEL), Gustaaf Peek (NL) en Cécile Wajsbrot (FR). Hun discussies, gevoed door hun keynotes, werden gemodereerd door Matthijs de Ridder (NL).

Tegelijkertijd wisselden twee groepen ‘nieuwe stemmen’ elders in Brussel van gedachten over dezelfde thema’s: een Franssprekende groep met de auteurs Sophie Divry (FR), Kenan Görgün (BE), Nathalie Skowronek (BE) en Use Lahoz (SP), gemodereerd door Maud Joiret, en een Engelssprekende groep met de auteurs Katja Petrowskaja (DE), Ida Hegazi Høyer (DE/NO), Rebekka de Wit (NL/BE), Karen Köhler (DE), Frederik Willem Daem (BE) en Wytske Versteeg (NL), gemodereerd door Saskia Pieterse (NL).

 

AUTEURSTEKSTEN


VERSLAGGEVING

 

FOTO'S

 

VIDEO

Herbekijk de opname van de slotavond van het seminar:

 

PODCASTS

Beluister de podcasts van New Europeans over o.a Frederik Willem Daem, Wytske Versteeg en Ida Hegazi Høyer.

 

TEKENINGEN CHARLIEN ADRIAENSSENS

Charlien Adriaenssens (Mortsel, 1988) studeerde aan de Gerrit Rietveld Academie voor Beeldende Kunst in Amsterdam. Ze maakt van januari t.e.m. juni 2016 deel uit van New Europeans, een multidisciplinair kunstproject ter gelegenheid van het Nederlands voorzitterschap van de Europese Unie. Tijdens het Passa Porta Seminar 2016 tekende ze live bij de auteursgesprekken van de groep met Katja Petrowskaja, Ida Hegazi Høyer, Rebekka de Wit, Karen Köhler, Frederik Willem Daem en Wytske Versteeg. De focus van de illustraties ligt niet op de individuele schrijvers maar op de groepsdynamiek en de inhoud van de gesprekken.


OVER HET THEMA VAN DIT SEMINAR

‘Ik peins’, schreef Louis Paul Boon in De Kapellekensbaan ‘dat het goed is als er om de 10 jaar een andere een kruis trekt over al die oude dingen, en de wereld-van-vandaag opnieuw uitspreekt met andere woorden.’ Misschien zou hij geen ‘groter wijsheden’ vergaren dan Lao-Tse, of zou hij de ‘ontspoorde mens-in-een-scheve-maatschappij’ niet beter treffen dan D.H. Lawrence in Lady Chatterley’s Lover, maar dat betekende niet dat hij het schrijven zou moeten laten. Integendeel. Zoals hij het elders formuleerde: ‘gelijk de vis zwemt, moet ik schrijven’. Ook vandaag de dag zijn er overal ter wereld auteurs die niet anders kunnen dan zich in literatuur te uiten. Maar waar komt die noodzaak eigenlijk vandaan? Waarom voelen schrijvers de urgentie om zich uit te drukken in een taal die zich onderscheidt van de taal die we gebruiken in het postkantoor en bij de bakker? Om zich in alle vrijheid en verbeelding uit te spreken over de wereld van vandaag, of om er juist aan te ontsnappen? Om een alternatief te formuleren voor het rendementsdenken, om op papier een al te zelfgenoegzame samenleving alvast te ontwrichten, of om de woordkunst juist in haar meest pure vorm te beoefenen?

Een individueel antwoord op deze vragen is vermoedelijk niet algemeen geldend. Hoe ‘autonoom’ zij zich als kunstvorm ook opstelt, de literatuur is sterk afhankelijk van de context waarin ze tot stand komt. In extreme gevallen kunnen de omstandigheden zelfs een belemmering vormen voor het schrijven, zoals de Oekraïense auteur Andrej Koerkov in een interview vertelde: ‘Als je zo het reële drama van je land volgt‚ met daaraan gekoppeld het verhaal van jezelf en je gezin en je vrienden‚ dan is het heel moeilijk om‚ parallel daaraan‚ nog een fictief drama in je hoofd te ontwikkelen en te volgen. Ik probeer het om de dag te doen‚ maar het is moeilijk.’ Als de vraag gesteld wordt naar de noodzaak van de literatuur, echoot dus ook de vraag naar de noden van de schrijver mee. Want kun je een verbeelde werkelijkheid plaatsen, naast het reële drama, of naast de opgelegde werkelijkheid van een autoritair regime? En wat betekent het te schrijven in een omgeving die niet wil of mag luisteren? Hoe voed je dit schrijven? En hoe voedt de schrijver zichzelf? Of is praten over kunst als een materieel vraagstuk het laatste échte taboe?

 

ORG. Passa Porta, Europe By PeopledeBuren, De Markten, in samenwerking met Literature Across Frontiers in het kader van het Literary Europe Live project ondersteund door het Creative Europe programma van de Europese Unie.

 

(EERSTE EDITIE 10 TOT 12 MAART 2014)

passa porta dialogues

ma 21.03
18:30 > 19:30
passa porta
EN
Reserv
passa porta seminar

opening

Oekraïense auteur Andrej Koerkov (Picknick op het ijs, The Milkman in the Night, Ukraine Diaries…) leest zijn openingstekst en praat nadien over de  spanning tussen het schrijven van fictie en het waarnemen van de recente onrust in zijn land. Interview: Matthijs de Ridder. 

di 22.03
18:30 > 19:30
passa porta
EN / FR
Reserv
passa porta seminar

nieuwe stemmen

AFGELAST

Twee nieuwe stemmen uit de Franstalige literatuur gaan met elkaar in gesprek: de Franse Sophie Divry en de Belgische Nathalie Skowronek. Over de noodzaak om te schrijven en voorwaarden van het schrijverschap. Interview: Maud Joiret.

wo 23.03
18:30 > 19:30
passa porta
EN
Reserv
passa porta seminar

in residentie

AFGELAST

De Duitse auteur Karen Köhler (Vuurpijlen vangen) is momenteel writer-in-residence in Amsterdam. In Brussel werkt de Noorse schrijfster Ida Hegazi Høyer aan een nieuw boek. Twee aanstormende talenten dissecteren het belang van kunst en engagement in de hedendaagse maatschappij. Interview: Saskia Pieterse.