28.11.2013 - manu joseph

Manu Joseph, Serious Men

Nederlandse vertaling: Slimme mannen, Uitgeverij Podium

Tijdens deze Read & Meet bespreken we Slimme mannen, de imponerende debuutroman van de Indische auteur Manu Joseph.

Slimme mannen is een donkere satire over twee sterk uiteenlopende slimme mannen in het moderne India: een klerk die zijn gezin geluk gunt en aan het kastesysteem wil ontsnappen, en een briljante geleerde die langzaam maar zeker ten val lijkt te worden gebracht.

Volgende thema's vormen de rode draad bij de bespreking van het boek:

• De manier waarop het kastenstelsel en  de klassenverschillen geportretteerd worden, (met zelfontwikkeling als mogelijk enige uitweg?)
• De rol van de wetenschap in de samenleving
• De rol van satire en donkere humor in de roman

 

Bij deze ook enkele mogelijk interessante links:
 

Interviews

http://www.thehindu.com/books/im-a-cartoonist-who-cant-draw/article3892427.ece

De stukken van Manu Joseph in Open Magazine (waar hij hoofdredacteur is)
http://www.openthemagazine.com/category/author/manu-joseph
 

NY Times Review:
http://www.nytimes.com/2010/09/05/books/review/Harshaw-t.html
 

Manu Joseph wins the Pen Open Book Awards for Serious Men:
http://blakefriedmann.co.uk/news/manu-joseph-wins-the-pen-open-book-award-2011



Verslag van deze  Read & Meet

Manu Joseph blijkt een gedreven prater te zijn, wat goed uitkomt gezien het spervuur aan vragen. Al snel blijkt dat niet alle vragen over de roman gaan, maar over andere onderwerpen uit het hedendaagse India. Thema's waar de hoofdredacteur van The Open Magazine, een Indisch weekblad, ook een avond over zou kunnen praten, ware het niet dat we bij Read & Meet hongeren naar informatie over de roman en meer willen weten over het schrijfproces.

Joseph: "Ik denk dat de tijd van de dikke, dronken schrijvers voorbij is. Ik begrijp niet hoe schrijvers die niet fysiek fit zijn kunnen werken. Natuurlijk kenden we vroeger geweldige schrijvers die niet fit waren, voornamelijk mannen die de fles niet schuwden, maar hun tijd lijkt me voorbij. Ik loop bijvoorbeeld veel, en lange afstandslopen is een geweldige hulp bij het schrijven. Fysiek uithoudingsvermogen is hetzelfde als mentaal uithoudingsvermogen, door te lopen scherp ik beide aan. Fitte mensen geraken ook makkelijker uit hun bed en kunnen grotere taken aan."

Dat Manu Joseph beschikt over uithoudingsvermogen blijkt wanneer hij ons vertelt over de vele tientallen versies die hij schrijft van een roman vooraleer hij tevreden is. "De eerste versie van Slimme mannen was een ramp. Ik kwam tot het besef dat ik geen roman had geschreven maar een uitvoerige recensie van de roman die ik wilde schrijven. Je moet weten dat ik op mijn vierentwintigste al eens een roman half afgewerkt had achtergelaten, nu vreesde ik écht dat ik het gewoonweg niet in me had. Pas toen ik meer leerde over vertelperspectieven, iets waar ik als journalist nooit behoefte aan had, kwam de roman tot leven"

Het hoofdpersonage van Slimme mannen is Ayyan Mani, een kantoorklerk die op gewiekste wijze hogerop wil geraken in een maatschappij die zoiets bij voorbaat uitsluit, hij is een onaanraakbare uit de sloppenwijken. Manu Joseph was zich bewust van het risico dat hij nam bij het creëren van dit personage in klasse bewust India. Hij heeft dan ook aardig wat kritiek moeten doorstaan, waarover hij eerder al liet optekenen dat ook dat een klasse probleem is. "De meeste Indische lezers van Engelstalige romans zijn van een bepaalde klasse, en een van de vrijetijdsbestedingen van de hogere klasse in India is medelijden hebben met de armen. Ik denk echter dat de armen in India almaar sterker worden, en dat het tijd werd om hen op realistischere wijze te portretteren. Ayyan blijft een underdog, maar dat ligt aan de sociale situatie en niet aan zijn intelligentie of ambitie."

Zelf komt Joseph uit een klein middenklasse gezin uit Madras. "Ik kende ook wel een zekere haat en nijd tegenover rijken, maar niet meer dan de gemiddelde tiener uit mijn omgeving. Niet zoals Ayyan. Ik concipieerde hem als de personificatie van mannelijke woede. Hoe kijkt een intelligente man, een man die evenwel letterlijk voor het ongeluk is geboren, naar de wereld? Met die vraag was ook de roman geboren. Slimme mannen haalt kracht uit de woede van deze man. Pas later begon ik mezelf vragen te stellen naar het waarom van zijn woede. Ik hou van Ayyan, het voelde alsof ik hem kende, wist hoe hij dacht. Maar ik ben het niet, het is niet mijn stem. Ik realiseerde me dat ik mannen zoals Ayyan heb gekend. Dalit intellectuelen, mannen uit mijn wijk waar ik vaak mee sprak. Zo wist ik waar de woede van Ayyan vandaan kwam. Enkel een historische woede, historische razernij vormt een personage als dit.

Niet dat we de roman mogen of kunnen beschouwen als een maatschappij kritische roman. "Ik haat maatschappijkritiek als enig uitgangspunt voor een roman. Een roman is complexer dan dat, een roman is als een persoonlijkheid; er zijn veel lagen."

Gevraagd naar het aandeel van de vrouwelijke personages in het boek raken we een heikel punt. De roman zou volgens enkele recensenten vrouwonvriendelijk zijn. Joseph geeft toe dat hij, met de kennis en kunde die hij nu heeft na het schrijven van een tweede roman enkele personages anders zou hebben neergezet maar benadrukt het vrouwelijk aandeel in Slimme mannen:

"Zonder hen, zonder vrouwen, hou je nog geen halve roman over. Alles wat de mannelijke personages doen, doen ze omwille van vrouwen. De mannelijke personages krijgen ook enkel kleur en invulling vanuit het perspectief van de vrouwen. Als man schrijven vanuit het perspectief van een vrouw is delicaat, moeilijk zelfs. Grotere schrijvers dan mezelf hebben hierin gefaald. Neem bijvoorbeeld Anne Tyler, een schrijver die ik hoog acht. Zij schreef een roman vanuit een mannelijk perspectief die, naar mijn bescheiden mening als grote fan van haar werk, nogal gebrekkig was. Ze leek me te schrijven vanuit het perspectief van een man zoals een vrouw denkt dat mannen denken. Een liefdesverhaal waarin de eerste vijftig pagina's niet één keer het woord seks valt, maar we wel alle patronen van de diverse behangpapieren beschreven krijgen.
Heb ik de vrouwen accuraat beschreven? Mogelijk niet, maar zeggen dat ze geen rol spelen is de roman niet kennen."

Uiteindelijk, vertelt Manu Joseph ons, gaat de roman niet zozeer over het leven in de sloppenwijken of man-vrouw verhoudingen in hedendaags India. Slimme mannen is een portret van het intellect, de geest van twee mannen.